Trục Quả Đào Mooc

Trục Quả Đào Mooc (còn gọi là Trục Cam Phanh – S-Camshaft) là một bộ phận then chốt trong hệ thống phanh khí nén (phanh hơi) của các loại rơ-moóc và sơ-mi rơ-moóc.

Tên gọi “Quả Đào” xuất phát từ hình dáng đặc trưng của đầu trục có hình dạng giống như quả đào hoặc chữ “S”, có nhiệm vụ đẩy má phanh áp chặt vào tang trống (tampua) để dừng xe.

1. Chức năng và Nguyên lý hoạt động

• Chức năng: Chuyển đổi chuyển động quay từ cần tăng bua phanh (Slack Adjuster) thành lực đẩy cơ học để mở rộng hai guốc phanh.

• Nguyên lý: Khi tài xế đạp phanh, khí nén đẩy bầu hơi phanh làm quay cần tăng bua. Cần tăng bua này dẫn động làm trục quả đào quay theo. Đầu hình chữ “S” của trục sẽ xoay, đẩy các con lăn trên guốc phanh ra hai bên, ép má phanh vào tang trống để tạo lực dừng.

2. Cấu tạo của Trục Quả Đào

Một trục quả đào tiêu chuẩn thường gồm 3 phần chính:

1. Đầu quả đào (S-Cam): Phần đầu có biên dạng hình chữ S, được gia công và tôi cứng bề mặt cực cao để chịu lực ma sát và va đập liên tục.

2. Thân trục: Đoạn thép trụ dài nối giữa đầu quả đào và đầu răng khía. Độ dài thân trục phụ thuộc vào loại cầu (trục) của moóc.

3. Đầu răng khía (Splines): Phần cuối trục có các rãnh răng khía để lắp vào cần tăng bua phanh. Số lượng răng khía phổ biến nhất là 37 răng.

3. Phân loại theo thương hiệu phổ biến

Tại Việt Nam, trục quả đào moóc chủ yếu chia theo các dòng cầu sau:

• Trục quả đào FUWA: Đây là loại phổ biến nhất. Thường có 59cm tùy theo loại cầu moóc 13 tấn hay 16 tấn.

• Trục quả đào BPW / York: Dành cho các dòng moóc nhập khẩu cao cấp, có kích thước răng khía và đầu quả đào khác biệt đôi chút so với hệ FUWA.

4. Các thông số cần lưu ý khi mua thay thế

Để mua đúng loại trục quả đào cho moóc, bạn cần xác định chính xác các yếu tố sau:

• Tổng chiều dài trục: Đo từ đầu quả đào đến hết đầu răng khía.

• Vị trí lắp đặt: Trục bên Trái (L) hay bên Phải (R). Hai trục này có biên dạng đầu quả đào đối xứng nhau, nếu lắp nhầm xe sẽ không phanh được hoặc bó phanh.

• Số răng khía: 37 răng để khớp với cần tăng bua.

• Đường kính thân trục: Thường là $\phi 38$ hoặc $\phi 42$.

5. Dấu hiệu hư hỏng và Bảo trì

Trục quả đào làm việc dưới áp lực rất lớn, các hỏng hóc thường gặp gồm:

• Mòn đầu quả đào: Sau thời gian dài, phần chữ “S” bị mòn khiến phanh không còn ăn (phanh bị rơ quá nhiều).

• Cong hoặc xoắn thân trục: Thường xảy ra khi phanh bị bó hoặc chở quá tải nặng và phanh gấp.

• Mòn cổ trục: Tại vị trí lắp bạc đồng (bạc quả đào), nếu thiếu mỡ bôi trơn sẽ gây mòn, làm trục bị lắc (rơ), gây tiếng kêu và hiệu quả phanh kém.

Lưu ý bảo trì: Cần bơm mỡ định kỳ vào các vú mỡ trên thân trục quả đào để bảo vệ bạc đồng và giúp trục quay trơn tru.